Arkadaşlarla Yemek İşine Ortak Olmak (2026)

Arkadaşlarla yemek işine ortak olmak, ancak para el değiştirmeden önce üç şey doğruysa evet denecek bir karardır. Paranın hepsini kaybetseniz bile arkadaşlarınızı suçlamazsınız. Para, maaş, kararlar ve ayrılmakla ilgili her kural imzalı bir sözleşmede yazılıdır. Banka hesabını ve defterleri ilk günden görürsünüz. Arkadaşlarınız bu üçünden birine karşı çıkarsa hayır deyin ve arkadaşlığı koruyun.

Örneğimiz, açılmak için 8.000.000 ₺ gereken bir merkezi mutfak. Siz 6.000.000 ₺ koyuyorsunuz ve Ankara'da yaşıyorsunuz. En yakın iki arkadaşınızın her biri 1.000.000 ₺ koyuyor ve İstanbul'daki mutfakta tam gün çalışıyor. Fiyatlar 2026 İstanbul fiyatlarıdır.

Paranın geri gelme ihtimali ne kadar

Çok bilinen "restoranların %90'ı ilk yıl batar" sözü doğru değil. ABD'de H.G. Parsa ve arkadaşlarının Ohio State Üniversitesi'ndeki çalışmasına (2005) göre yeni restoranların %26'sı ilk yılında, %60'ı ilk üç yılda kapandı. Bunların bir kısmı batmadı, satıldı ya da taşındı. Yine de oran yüksek, bu yüzden yalnızca hediye edebileceğiniz kadar para koyun.

Merkezi mutfak, yemeği tek bir yerde pişirir ve başka yerler onu satar. Arkadaşlarınızın planı, birbirinden çok farklı iki işten biridir:

• Üretim mutfağı sos, ekmek, pasta ya da hazır yemek pişirir. Bunları kafelere, restoranlara, marketlere ve catering firmalarına satar. Az sayıda büyük müşteriyle ayakta kalır.
• Ortak üretim mutfağı ise food truck'lara, catering firmalarına ve evde pasta yapanlara saatlik ya da tezgâh bazında yer kiralar. Bu iş, mülk kiralamaya daha yakındır. Yemek riski daha azdır ama boş saatler para kaybettirir.

Hangisi olduğunu sorun. Cevap "biraz ikisi de" ise, ilk yıl satışların ne kadarının hangisinden geleceğini sorun. Aşağıdaki hesaplar bir üretim mutfağı içindir.

Mutfağın her ay ne kadar satması gerekir

Arkadaşlarınızdan ilk 18 ayın her ayını tek tek gösteren bir plan isteyin. Aşağıda, örnek mutfağın ikinci yılından iyi bir ay var.

O ay 200.000 ₺ kâr bırakır, yani yılda 2.400.000 ₺. Gıda, satışın %38'idir. Bu oran bir restorandan yüksektir, çünkü merkezi mutfak toptan fiyatla satar.

Bu giderlerin çoğu, satış 1.600.000 ₺ de olsa 2.500.000 ₺ de olsa aynı kalır: gıda hariç ayda 1.350.000 ₺. Her 100 ₺'lik satıştan gıda çıkınca 62 ₺ kalır.

Bu yüzden mutfak, kimse 1 ₺ kâr görmeden önce ayda yaklaşık 2.180.000 ₺ satmalıdır (1.350.000 ÷ 0,62). Buna başa baş noktası denir, yani mutfağın ne kâr ne zarar ettiği satış. Orta büyüklükte tek bir müşteri, zararla kâr arasındaki farktır.

Yatırım yapmadan önce ilk müşterileri isimleriyle isteyin. Bu müşterilerin niyet mektupları, o tutarın en az yarısını, yani ayda yaklaşık 1.090.000 ₺ satışı karşılamalı. Niyet mektubu, bir işletmenin neyi, ne kadar ve hangi tarihten itibaren almayı planladığını yazdığı kısa bir mektuptur. Sözleşme değildir, ama bunu imzalamayan bir kafe nadiren alım yapar.

Ayrıca hangi arkadaşınızın daha önce bir mutfağın parasını yönettiğini sorun. Sadece bir mutfakta yemek yapmış olmak yetmez. Reçete maliyeti çıkarmak, mal siparişi vermek ve maaşları ödemek, iyi yemek yapmaktan farklı bir iştir. İkisi de bunu yapmadıysa, plana ilk aydan itibaren yarı zamanlı bir ön muhasebeci koyun.

Mutfakta yeni yatırımcıyı şaşırtan normal şeyler

Bazı şeyler ilk kez yatırım yapan birine kötü haber gibi görünür ama yemek işinde normaldir. Bazıları ise küçük görünür ama sorunun ilk işaretidir.

Ne kadar israf normaldir

Mutfak israfını ölçen Leanpath şirketi, mutfakların aldıkları gıdanın %4 ila %10'unu kimse yemeden çöpe attığını buldu (ABD'de, ABD Çevre Koruma Ajansı EPA ile paylaşılan Leanpath verileri, 2016). Buna fire, bozulan gıda ve pişip satılmayan yemek dahildir. Örnekte ayda 950.000 ₺'lik gıda alındığı için bu, çöpe giden 38.000 ila 95.000 ₺ demektir.

Fire, yani soyarken ve ayıklarken kaybolan kısım, israfla aynı şey değildir. Genel kural olarak 20 kg'lık bir çuval soğan soyulunca yaklaşık 18 kg kalır. Kaybolan o 2 kg, en baştan her reçetenin maliyetine girmelidir.

Bir israf defteri isteyin: personel çöpe gideni tartar ve nedenini yazar. Neden, sorunu kimin çözeceğini gösterir. Fazla pişirilen yemek planlama sorunudur, bozulan gıda sipariş sorunudur, hatalar ise eğitim sorunudur.

Kâr eden bir mutfağın parası neden biter

Kafeler ve restoranlar malı teslim alırken nadiren öder. Genelde "30 gün vadeli" öderler, yani faturadan 30 gün sonra. Bazıları 60 ya da 90 gün sonrasına tarihli çek verir. Ayda 2.500.000 ₺ satışta, yaklaşık 2.500.000 ₺ her zaman müşterilerdedir, bankada değil.

Yeni tedarikçiler ise ilk aylarda çoğu zaman peşin ödeme ister. Bu yüzden büyüyen bir mutfak kâr gösterip yine de maaşları ödeyemeyebilir. 8.000.000 ₺'nin en az 2.000.000 ₺'sini zarar eden aylar ve geç ödeyenler için nakit olarak tutun. Bu paranın hiçbirini ekipmana harcamayın.

Gerçek satışları ve giderleri uzaktan nasıl kontrol edersiniz

Bağımsız bir denetim firmasının yapacağı tam bir denetim, küçük bir mutfak için çok pahalıdır. Beş alışkanlık, aynı güvenliğin çoğunu sağlar.

1. İlk günden şirketin banka hesabına ve muhasebe programına yalnızca görme yetkisi olan bir giriş alın. Çoğu banka ve Paraşüt, Logo gibi programlar, hiçbir şeyi değiştiremeyen, sadece bakabilen bir kullanıcı eklemeye izin verir.
2. Her ayın 15'ine kadar aylık bir dosya isteyin: kâr-zarar tablosu, bilanço, banka hesap dökümü ve stok sayımı. Buna, mutfağa kimin ne kadar borcu olduğunu ve ne zamandan beri ödemediğini gösteren bir liste ekleyin.
3. Satışları bankayla karşılaştırın. Merkezi mutfak faturayla satar ve her fatura e-Fatura ya da e-Arşiv fatura olarak Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) sistemine gider. Mart faturaları nisanda bankaya para olarak gelmelidir. Tezgâhtan da satış yapılıyorsa, her satış YN ÖKC'den (yeni nesil yazarkasa) fişle geçer ve bankadaki nakit, kasanın gün sonu toplamı olan Z raporundaki nakitle tutmalıdır.
4. Gıda maliyetini stok sayımıyla kontrol edin: ay başındaki stok, artı alınan gıda, eksi ay sonundaki stok. Örnekte 375.000 ₺ + 1.000.000 ₺ − 425.000 ₺ = 950.000 ₺ eder, bu da 2.500.000 ₺'nin %38'idir. Reçeteler %35 diyorsa 3 puan eksiktir: o ay 75.000 ₺ israfa, hırsızlığa, zamlara ya da kimsenin doğru hesaplamadığı reçetelere gitmiştir. Gıda maliyeti nasıl hesaplanır yazısı reçete tarafını anlatır.
5. Yılda bir kez, şirketin kendi mali müşaviri dışında bir yeminli mali müşavire (YMM) defterleri inceletin. Bu, tam bir bağımsız denetimden daha hafif ve daha ucuz bir kontroldür. Sözleşmeye, masrafı size ait olmak üzere kendi mali müşavirinizi defterlere baktırabileceğinizi yazın.

Sonra bir adım geri çekilin. Ayda bir kez 30 dakikalık bir görüşme yapın ve hep aynı beş rakama bakın: satış, gıda maliyeti yüzdesi, personel maliyeti yüzdesi, bankadaki nakit ve müşterilerin borcu. Salı gecesi çöp kutuları hakkında attığınız WhatsApp mesajları, sizi işi yapmayan bir patron yapar.

Ortaklık, önce geri ödeme ya da borç

6.000.000 ₺'niz üç şekilde işe girebilir. Mutfağın ikinci yıldan itibaren yılda vergiden önce 2.400.000 ₺ kazandığını varsayalım. %25 kurumlar vergisinden sonra 1.800.000 ₺ kalır ve mutfak bunun 300.000 ₺'sini yedek tutup 1.500.000 ₺'sini ortaklara dağıtır. İlk iki anlaşmada mutfağın %50'si sizin, %25'i de her arkadaşınızındır.

Önce geri ödeme, sadece para koyan bir arkadaş için en adil anlaşmadır. 6.000.000 ₺'niz geri dönene kadar dağıtılan kârın %80'ini alırsınız, sonra payınız %40'a düşer. Arkadaşlarınız başta az, sonra daha çok kazanır, bu da riski kimin aldığına ve işi kimin yaptığına uyar. Limited şirkette bunun için şirket sözleşmesine kâr payı imtiyazı, yani bir ortağın kârdan daha büyük pay alma hakkı yazılır.

Tablo 2026 fiyatlarıyla, enflasyon yokmuş gibi hesaplandı. Türkiye'de fiyatlar her yıl hızla arttığı için 6.000.000 ₺ beş yıl sonra bugünkü değerinde olmaz. Geri alacağınız tutarı her yıl TÜİK'in açıkladığı TÜFE oranıyla, yani resmî enflasyon oranıyla artırın.

Borç vermek sizi işin dışında tutar, ama ayda 171.558 ₺'lik taksit zarar eden aylarda da ödenir. Bu taksit, iyi bir aydaki 200.000 ₺ kârın neredeyse tamamıdır. Daha düşük faizde ise paranız enflasyon yüzünden değer kaybeder.

Borç verirseniz ödemeleri 12. aydan sonra başlatın. Arkadaşlarınızdan bu borca şahsen kefil olmalarını asla istemeyin. Bu, kapanan bir mutfağı arkadaşlar arasında bir borca çevirir.

Arkadaşlarla yemek işine ortak olmak nerede ters gider

Mutfağa birlikte sahip olan arkadaşlar arasındaki kavgaların çoğu dört konudan çıkar. Her biri sözleşmede bir madde ister.

Maaş ve kâr

Arkadaşlarınız haftada 60 saat çalışıyor ve her biri ayda 75.000 ₺ alıyor. Siz Ankara'da yaşıyorsunuz ve kârın yarısı sizin. 18. aya gelince biri, bütün işi yapıp paranın yarısını aldığını düşünmeye başlar.

Maaşlarını şimdi, Kariyer.net gibi sitelerde İstanbul'da aynı iş için verilen ilanlara göre belirleyin ve 12. ayda yeniden bakın. Onların maaşı, kârdan önce ödenen bir giderdir. Yani onlara yapılan zam, size daha az para demektir. Türkiye'de maaşlar yılda bir ya da iki kez artar, bu yüzden zam kuralını herkes mutluyken şimdi yazın.

Ek para

Soğuk oda bozulur, ilk kış satışlar düşer, bir müşteri 90 gün geç öder. Arkadaşlarınız önce size gelir, çünkü parası olan sizsiniz. Koyacağınız en yüksek tutarı yazın: "6.000.000 ₺, ben istemedikçe fazlası yok." Bir ortak para eklediğinde ve diğerleri eklemediğinde ne olacağını da yazın: o ortağın payı, bugün anlaştığınız bir formüle göre büyür.

Bir arkadaş ayrılır

İkinci yılda bir arkadaşınız iş teklifi alır, bebeği olur ya da tükenir. Bir kural yoksa, hiç çalışmadan mutfağın %25'ini elinde tutar.

Çözüm hisse hak edişidir (vesting): her arkadaş kendi payını dört yıl içinde parça parça kazanır. Bir yıl sonra ayrılan, payının yalnızca dörtte birini hak etmiş olur ve kalanını geri verir. Kalan ortaklar bu dörtte biri de önceden belirlenen bir fiyattan geri alabilir. Limited şirkette bu hisse devirleri noterde yapılır.

Uzak duramayan yatırımcı

Siz sadece para koyuyorsunuz, bu yüzden günlük kararlar onlarındır: menü, personel, tedarikçiler ve fiyatlar. Hangi kararlar için sizin onayınızın gerektiğini yazın: tek seferde 200.000 ₺'nin üstünde harcama, her yeni kredi, her yeni ortak, ortakların maaşı, işin satılması ve kapatılması. Geri kalan her şey onlarındır ve siz bunlara karışmazsınız.

Para el değiştirmeden önce ne yazılmalı

Türkiye'de bunun için iki belge vardır. Şirket sözleşmesi ticaret siciline kaydedilir, herkese açıktır ve kısadır. Ortaklar arasındaki asıl kurallar ise ayrı bir ortaklar sözleşmesine, yani ortakların kendi kural kitabına yazılır. İçine şunları koyun:

• Kim ne kadar koyuyor ve hangi tarihe kadar. "Belki para koyarım" bir rakam değildir.
• Her ortağın payı ve çalışan ortakların paylarını dört yılda nasıl hak edeceği.
• Çalışan ortakların maaşı ve bu maaşa ne zaman yeniden bakılacağı.
• Kârın nasıl dağıtılacağı. Seçerseniz önce geri ödeme ve geri alınacak tutarın TÜFE ile nasıl artacağı da buna dahildir.
• Hangi kararlar için her ortağın onayı gerektiği ve oylar eşit çıkarsa nasıl karar verileceği.
• Her ortağın koyacağı en yüksek tutar ve biri daha fazla koyduğunda paylara ne olacağı.
• Kira sözleşmesine ya da kredilere kimin, ne kadarına kadar şahsen kefil olacağı.
• Bir ortak ayrılırsa, ölürse, boşanırsa ya da çalışamaz hâle gelirse ne olacağı: payı kim alabilir ve fiyat formülü nedir.
• Kapanış planı. Örneğin 12. ayda aylık satış 1.600.000 ₺'nin altındaysa mutfak kapanır, ekipman satılır ve herkese sırayla ödeme yapılır.
• Defterleri görme hakkınız ve aylık dosyanın geleceği tarih.

Biri bir şeyi yazıya dökmeyi reddederse, cevabınız budur: yatırım yapmayın. Sözleşmeyi yazan avukat şirket için çalışır, sizin için değil. İmzalamadan önce okuması için kendi avukatınıza bir saatlik ücret ödeyin.

Merkezi mutfağa ortak olan yatırımcı için Türkiye kuralları (2026)

Şirket kurmazsanız adi ortaklık olursunuz

Türk Borçlar Kanunu'na göre, şirket kurmadan bir işi birlikte yürüten iki ya da daha fazla kişi adi ortaklıktır. Alacaklı, borcun tamamını ortaklardan herhangi birinden isteyebilir, başka bir ortağın imzaladığı borç için bile. Şahıs şirketi de çözüm değildir, çünkü tek kişiliktir ve sahibi borçlardan bütün malıyla sorumludur.

Para el değiştirmeden önce bir limited şirket (Ltd. Şti.) kurun. Limited şirket, devletin şirket kuruluş sistemi olan MERSİS üzerinden ticaret sicili müdürlüğünde kurulur. İstanbul'da bu müdürlük İstanbul Ticaret Odası'ndadır ve vergi dairesi kaydı da bu sırada yapılır.

Limited şirkette kaybınız, koyduğunuz parayla sınırlıdır. Şahsen imzaladığınız her şey bunun dışındadır. Bir fark daha var: şirketin ödenmeyen vergi gibi kamu borçlarından, ortaklar hisseleri oranında şahsen sorumlu tutulabilir (6183 sayılı Kanun, 35. madde). Mutfağı siz yönetmediğiniz için şirket müdürü de olmayın, çünkü müdürün bu borçlardaki sorumluluğu daha büyüktür.

Limited şirkette hisse oranı sermayeye göre yazılır. %50 hisse için 6.000.000 ₺'nin ne kadarının sermaye, ne kadarının şirkete borç olarak yazılacağına kuruluştan önce bir mali müşavirle karar verin.

Kâr dağıtılmadan size vergi çıkmaz

Limited şirket, kârı üzerinden kurumlar vergisi öder (2026'da %25). Siz yalnızca size dağıtılan kâr payı için vergi ödersiniz. Mutfak kârı şirkette tutarsa, sizin ödeyeceğiniz bir vergi çıkmaz.

Kâr payı dağıtılırken şirket %15 stopaj keser (2026 oranı). Stopaj, para size ödenmeden önce kesilen vergidir. Örnekte size ayrılan 750.000 ₺'den 112.500 ₺ kesilir ve elinize 637.500 ₺ geçer.

Kâr payının yarısı gelir vergisinden muaftır. Kalan yarısı o yılın sınırını geçerse yıllık beyanname verirsiniz ve kesilen stopaj bu vergiden düşülür. Sınır her yıl değişir, mali müşavirinize sorun.

İlk yılların zararı şirkette kalır. Şirket bu zararı sonraki 5 yılın kârından düşebilir (Kurumlar Vergisi Kanunu, 9. madde). Siz ise bu zararı kendi maaşınızdan ya da başka gelirinizden düşemezsiniz.

Kredilere şahsen kefil olmak

Ev sahipleri ve bankalar, küçük şirketlerden çoğu zaman her ortağın şahsen kefil olmasını ister. Türk Borçlar Kanunu'na göre kefil, sorumlu olacağı en yüksek tutarı ve kefalet tarihini sözleşmeye kendi el yazısıyla yazar (583. madde).

Müteselsil kefil olursanız, şirket ödemediğinde banka şirketi beklemeden doğrudan size gelebilir. Bu, kendi birikiminizi ve evinizi mutfağın borcunun arkasına koyar. Borç almayı planlayan bir mutfağa ortak olmadan önce bunu bilin.

Merkezi mutfağın alması gereken izinler

Başka işletmelere satış yapan bir merkezi mutfak, bir gıda üretim yeridir. Açılmadan önce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden işletme kayıt belgesi alır (5996 sayılı Kanun). Çiğ et, süt ya da yumurta işleyen bazı üretim yerleri, kayıt yerine işletme onay belgesi almak zorundadır. Onaydan önce yerinde denetim yapılır.

Belediyeden de işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınır ve belediye, binanın gıda üretimine uygun olup olmadığına bakar. Gıdayla çalışan personelin hijyen eğitimi belgesi olmalıdır. Kurallar değişiyor, bu yüzden kimse kira sözleşmesi imzalamadan önce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne ve belediyeye sorun.

Bu hafta yapılacaklar

1. Arkadaşlarınıza yazılı olarak sorun: bu nasıl bir merkezi mutfak ve her biri ne kadar parayı hangi tarihe kadar koyacak.
2. İlk 18 ayın ay ay planını ve başa baş satışın yarısını karşılayan ilk müşterilerin isimlerini isteyin.
3. Koyacağınız en yüksek tutara ve paranın hepsini arkadaşlarınızı suçlamadan kaybedip kaybedemeyeceğinize karar verin. Kaybedemezseniz daha az koyun ya da hayır deyin.
4. Anlaşmayı seçin (ortaklık, önce geri ödeme ya da borç) ve kimse avukata para ödemeden önce yukarıdaki listeyi arkadaşlarınıza gönderin.
5. İmzalamadan önce ortaklar sözleşmesini okuması için kendi avukatınızdan bir saatlik randevu alın.