Porsiya ölçüsünü müştəriyə izah etmək üçün bir cümlə və bir əl işarəsi kifayətdir. Yeməyin nə olduğunu və neçə nəfərə bəs etdiyini deyin: bir nəfərlik qarnir, qəlyanaltı, tam yemək və ya paylaşmaq üçün boşqab. Sonra ölçünü əllərinizlə, əsl səbət və ya kasa ilə, ya da hamının tanıdığı bir əşya ilə göstərin, məsələn, çay parçı ilə. Qramı steyk, kabab və başqa ət yeməkləri üçün saxlayın, çünki qonaqlar bu rəqəmləri artıq tanıyır.
Porsiya ölçüsünü müştəriyə necə izah etmək olar
Qonaq kiçik salatın nə boyda olduğunu soruşanda ona çəki lazım deyil. O bilmək istəyir ki, bu yeməklə doyacaq, ya yox, iki nəfər onu bölə bilər, ya yox, bu qəlyanaltıdır, yoxsa tam yemək. Ona görə "70 qram kahı" cavabına qonaq təəccüblə baxır. Menyuda "70 q" yazılsa belə, az adam 70 qram kahını gözünün qarşısına gətirə bilir.
Ət istisnadır. Steykxanaların və kababxanaların menyuları qonaqlara 250 və ya 300 qram ətin nə boyda olduğunu çoxdan öyrədib. "Kifayət qədər böyükdür" cavabı da tez-tez səhv olur, çünki "böyük" hər qonaq üçün başqa şeydir.
Ona görə hər cavabı bu sırayla üç hissədən qurun:
- Nədir: qarnir, qəlyanaltı, tam yemək və ya paylaşmaq üçün boşqab.
- Kimə bəs edir: bir nəfərə, iki nəfərə və ya bütün masaya.
- Bir görüntü: əlləriniz, əsl boşqab və ya hər evdə olan bir əşya.
Əllərinizi bir az aralayıb "Kiçik kartof fri bir nəfərlikdir, burgerin yanında, təxminən bu boyda" demək tam cavabdır. Ofisiantlar bu sualı hər növbədə eşidir və bu, axmaq sual deyil. Menyuda "kiçik salat" yazılıb, qonaq isə onu heç vaxt görməyib. Növbədən əvvəl on dəqiqəlik iş sizə hər yemək üçün hazır cümlə verir və bu sual daha sizi yormur.
Əvvəlcə əsl ölçüləri mətbəxdən öyrənin
Yaxından baxmadığınız boşqabı izah edə bilməzsiniz. Mətbəx müdirindən və ya aşpazdan texnoloji kartları istəyin. Texnoloji kart hər yemək üçün bir vərəqdir: hansı məhsuldan nə qədər qoyulduğunu və yeməyin hansı boşqabda verildiyini yazır. Bəzi mətbəxlər ona kalkulyasiya kartı deyir.
Sonra sakit növbədə paylama pəncərəsinə baxın. Paylama pəncərəsi hazır boşqabların ofisiantı gözlədiyi rəfdir. Hər yeməyə əlinizin yanında baxın və hər birinin gəldiyi boş boşqabı, səbəti və kasanı əlinizə götürün.
Bu yazıda Bakıda adi bir restoranın 2026-cı il nümunə menyusundan istifadə edirik. Hər yeməyin porsiyası budur:
| Menyuda | Qiymət | Texnoloji kartda | Nədə gəlir |
|---|---|---|---|
| Kiçik kartof fri | 3,50 ₼ | 140 q | Kiçik səbət |
| Səbət kartof fri | 7,00 ₼ | 280 q | Böyük səbət |
| Kiçik yaşıl salat | 5,00 ₼ | 70 q kahı | 18 sm-lik kiçik boşqab |
| Toyuqlu Sezar salatı | 14,00 ₼ | 180 q kahı, 120 q toyuq | 28 sm-lik əsas boşqab |
| Kiçik mərci şorbası | 3,50 ₼ | 250 ml | Çay parçı boyda fincan |
| Böyük mərci şorbası | 5,50 ₼ | 350 ml | Dərin kasa |
| Dana steyki | 38,00 ₼ | 250 q, çiy | Əsas boşqab |
Restoranınızın rəqəmləri fərqli olacaq, ona görə əsl rəqəmləri öyrənin. Yediyini sayan qonaq üçün çəkini heç vaxt təxmin etməyin.
Mətbəxdən bir şey də soruşun: steykin çəkisi çiy ətin çəkisidir, yoxsa bişmiş ətin? Menyular bəzən çiy, bəzən hazır ətin çəkisini yazır. Təxmini qayda belədir: ət qrildə çəkisinin təxminən dörddə birini itirir. Yəni 250 qramlıq steyk masaya təxminən 190 qram gəlir və yeməyini çəkən qonaq bunu görür.
Ölçünü əllərinizlə və ya əsl boşqabla göstərin
Göstərmək istənilən rəqəmdən yaxşıdır. Boşqabın və ya səbətin enini göstərmək üçün əllərinizi aralayın. Bunu bir dəfə əsl boşqabla məşq edin ki, əlləriniz təxmini yox, əsl ölçünü göstərsin.
Əlləriniz ölçü qabı kimi də işləyir. Bu təxmini qaydalar gündəlik qidalanma məsləhətlərindən gəlir:
- Yumruq təxminən bir su stəkanıdır, yəni 240 ml. Kiçik salat "iki yumruq kahı"dır.
- Barmaqsız açıq ovuc içi təxminən 85–110 qram bişmiş ətdir. Sezar salatındakı toyuq "təxminən ovucum boyda"dır.
- Qab kimi tutulmuş ovuc təxminən yarım stəkandır, yəni 120 ml.
Əllər kömək etməyəndə gündəlik əşyalar işə yarayır. Kiçik şorba "böyük çay parçı", böyük şorba isə "evdəki dərin şorba kasası"dır. 85 qramlıq toyuq parçası təxminən bir dəstə oyun kartı boydadır.
Ən dəqiq görüntü yeməyin özüdür. Ofisiant stansiyasından boş səbəti və ya kasanı gətirib qonağa göstərin. Eyni yemək indicə yaxın masaya gedibsə, açıq əllə ona işarə edin: "Səbət kartof fri odur, pəncərənin yanındakı masada." Bunu yalnız o biri masa fərqinə varmayacaqsa və özünü izlənilən kimi hiss etməyəcəksə edin.
Hissə-hissə gələn yeməkləri sadəcə sayın. "On toyuq qanadı", "on iki yarpaq dolması" və ya "iki şiş lülə kabab" deyəndə əl işarəsinə ehtiyac qalmır.
Qonaqların ən çox soruşduğu yeməklər üçün hazır cümlələr
Hər yemək üçün bir cümlə yazın və onu hər növbədə eyni cür deyin. Nümunə menyu üçün:
| Yemək | Nə deyirsiniz | Nə göstərirsiniz |
|---|---|---|
| Kiçik kartof fri | "Bir nəfərlikdir, burger və ya sendviçin yanında." | Kiçik səbət və ya bir az aralı əllər |
| Səbət kartof fri | "İki-üç nəfər bölüşə bilər." | Böyük səbət və ya geniş aralı əllər |
| Kiçik yaşıl salat | "Bir nəfərlik qəlyanaltıdır, təxminən iki yumruq kahı." | İki yumruq və ya kiçik boşqab |
| Toyuqlu Sezar salatı | "Tam yeməkdir, toyuğu təxminən ovucum boyda." | Ovuc içiniz, sonra əsas boşqabın eni |
| Kiçik və ya böyük mərci şorbası | "Kiçiyi çay parçı boydadır, böyüyü dərin şorba kasası boyda." | Əlləriniz parçın ətrafında, sonra kasanın |
| Dana steyki | "Çiy halda 250 qram, təxminən iki ovuc içi boyda ət." | İki ovuc içi yan-yana |
Masa yeməklər arasında seçim edəndə onları aclığa görə sıralayın. "Çox acsınızsa, Sezar salatını götürün. İkiniz də bir az acsınızsa, o ikinizə bəs edər. Yüngül bir şey istəsəniz, kiçik salat və kiçik şorba yüngül nahar olur." Qonaqlar bir neçə saniyəyə seçir və boşqab gələndə heç kim təəccüblənmir.
Bakıda qonaq qramla düşünür. ABŞ-dan gələn turist isə unsiya ilə düşünür və onun üçün unsiya qramdan aydındır. Bir unsiya təxminən 28 qramdır, ona görə 140 qram kartof fri 5 unsiya, 250 qramlıq steyk isə təxminən 9 unsiyadır.
Bölmək barədə düz danışın, hesab kiçilsə belə
Düz ölçü bəzən hesabı kiçildir. Bir cütlük soruşur ki, Sezar salatı ikisinə bəs edərmi, onlar da bir az acdır. Düz cavab budur: "Bəli, yanına da bir səbət kartof fri götürün." Tutaq ki, qonaqlar hesabın 10%-i qədər çaypulu qoyur.
| Sifariş | Hesab | 10% çaypulu |
|---|---|---|
| İki Sezar salatı | 28,00 ₼ | 2,80 ₼ |
| Bir Sezar salatı və bir səbət kartof fri | 21,00 ₼ | 2,10 ₼ |
| Eyni sifariş, üstəlik bölmək üçün 8,00 ₼-lıq bir çizkeyk | 29,00 ₼ | 2,90 ₼ |
Düz cavab sizə 0,70 ₼ çaypuluna başa gəlir. Desert məsləhətinizi götürsələr, bu pulu geri qazanırsınız, iki tam salatdan sonra isə desertə yer qalmazdı. Ölçü barədə düzünü dediyiniz qonaq növbəti dəfə "bu yemək dəyər" deyəndə sizə inanır.
Bu, əksinə də işləyir. Qonaq kiçik salatı tam yemək kimi istəyirsə, ona kiçik olduğunu deyin: "Bu qəlyanaltıdır, təxminən iki yumruq kahı. Nahar üçünsə, Sezar salatını götürün." Bu, hesaba 9,00 ₼ əlavə edir və qonaq ac yox, tox gedir. Təkid etmədən daha böyük sifariş təklif etməyin başqa yolları üçün ofisiantlar üçün satış məsləhətlərimizi oxuyun.
Zarafat nə vaxt işləyir, nə vaxt işləmir
Zarafat əsl cavabdan sonra gəlir, heç vaxt onun yerinə yox. Ailə restoranında böyük kabab boşqabı üçün "toya bəs edər" demək güldürür. Bu, ona görə işləyir ki, növbəti cümlə "dörd nəfərlik əsas yeməkdir" olur. Daimi qonaqla "sizi nə qədər istəməyimdən asılıdır" da eyni səbəbdən işləyir: o, boşqabı artıq tanıyır.
Bu hallarda zarafat etməyin:
- qonaq pəhriz və ya sağlamlıq səbəbindən soruşur. Ona texnoloji kartdakı rəqəmi deyin.
- valideyn balaca uşaq üçün sifariş edir və bir boşqabın iki uşağa bəs edib-etmədiyini bilmək istəyir.
- qonaq Azərbaycan dilini yaxşı bilmir. Zarafatlar və "dağ boyda yeməkdir" kimi ifadələr başa düşülmür, ona görə əllərinizdən, əsl boşqabdan və qramdan istifadə edin.
- masa tələsir, məsələn, yemək üçün 40 dəqiqəsi olan iş naharı.
Menyuda kalori və çəki: 2026-cı ildə Azərbaycanda qayda
2026-cı il üçün Azərbaycanda restoranlardan menyuda kalori yazmağı tələb edən ümumi qayda bizə məlum deyil. Bakıda bir çox menyu yeməyin yanında onun çəkisini qramla yazır. Menyunuzda çəki varsa, onu texnoloji kartla tutuşdurun. Fərq varsa, menecerə deyin, çünki qonaq o rəqəmə baxıb sifariş edir.
Qonağın yemək barədə düzgün məlumat almaq hüququ var. "İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" Qanun alıcıya mal və xidmət barədə düzgün məlumat almaq hüququ verir. Qonaq tərkibi, çəkini və ya allergenləri soruşanda texnoloji kartı gətirin, təxmin etməyin.
Kalori də ölçü üçün tez ipucudur. Texnoloji kartınızda kalori yazılıbsa, onu da deyin. Nümunədə 150 kalorilik kiçik salat və 650 kalorilik Sezar salatı fərqi siz əlinizi qaldırmazdan əvvəl göstərir.
Yemək təhlükəsizliyinə və gigiyenaya Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) nəzarət edir. Menyuda hansı məlumatın olmalı olduğunu menecerinizdən soruşun və AQTA-nın saytında yoxlayın, çünki qaydalar dəyişir.
Eyni sual hər növbədə gələndə
Qonaqlar kiçik salatın ölçüsünü gecədə beş dəfə soruşursa, menyuda bir neçə söz çatmır. Bunu bir növbə sayın: qonaq ölçü barədə hər soruşanda sifariş dəftərçənizdə işarə qoyun və yeməyin adını yazın.
Sonra rəqəmi və həll yolunu menecerə aparın. Menyuda iki-üç söz sualların çoxunu dayandırır: "qəlyanaltı porsiyası", "2–3 nəfərlik", "kiçik (250 ml) və ya böyük (350 ml)". Menyuda yalnız "70 q" yazılıbsa, yanına neçə nəfərlik olduğunu əlavə edin. Bunu növbəti menyu çapında etmək heç nəyə başa gəlmir.
Bu sözləri yeməyi həm də satacaq kimi yazmaq üçün satdıran menyu təsvirləri necə yazılır yazısına baxın.
Bu həftə edin
- Mətbəx müdirindən ən çox soruşulan beş yeməyin texnoloji kartını istəyin və steykin çəkisinin çiy, yoxsa bişmiş ət olduğunu soruşun.
- Hər boş boşqabı, səbəti və kasanı bir dəfə əlinizə götürün və onun ölçüsünü əllərinizlə göstərməyi məşq edin.
- Hər yemək üçün bir cümlə yazın: nədir, kimə bəs edir, bir görüntü. Onu hər növbədə eyni cür deyin.
- Ən çox soruşulan üç yeməyin qramını əzbərləyin, ABŞ-dan gələn qonaqlar üçün steykin unsiya ilə çəkisini də öyrənin.
- Bir növbə ölçü suallarını sayın, sonra rəqəmi və menyu üçün təklif etdiyiniz sözləri menecerə aparın.