Restoranlarda Bölünmüş Növbə (2026)

Restoranlarda bölünmüş növbə adi pilləli cədvəllə müqayisədə maaşa qənaət etmir, çünki hər ikisində hər tam ştat işçiyə həftədə 40 saat ödəyirsiniz. Bölünmüş növbə ən yaxşı işçilərinizi həm nahara, həm də şam yeməyinə gətirir, bunun qiyməti isə 8 saatlıq pul üçün 10 saatlıq iş günüdür. İşçilər fasilədə dincəlsin deyə mənzil kirayə tutursunuzsa, onlara mənzillə maaş artımı arasında seçim verin. Dörd nəfər üçün ayda 800 ₼ kirayə saatına təxminən 1 ₼ artım qədərdir.

Restoranlarda bölünmüş növbə əslində nəyə qənaət edir

Bölünmüş növbə ortasında uzun, ödənişsiz fasilə olan iş günüdür. Fasilə adətən naharın pik saatı ilə şam yeməyinin pik saatı arasında olur. Pik saat ən çox müştəri gələn vaxtdır. İşçilər işi dayandırır, gedir və axşam yenidən gəlir.

Bütün məqalə boyu eyni nümunəni işlədirik (Bakı, 2026). Ofislərin yanındakı sürətli xidmət kafesi həftədə 5 gün açıqdır. Onun 4 tam ştat işçisi var, hər biri saatına 6 ₼, yəni ayda 1 040 ₼ alır. Hər biri 10:00-dan 20:00-dək işləyir, arada 2 saatlıq ödənişsiz fasilə var.

İkisi 14:00-dan 16:00-dək, ikisi isə 16:00-dan 18:00-dək istirahət edir. Bu boşluqda yarım ştat işçilər hazırlıq görür və təmizlik edir. Bu, gündə 8, həftədə 40 ödənişli saatdır.

Adi hesab belədir: 4 nəfər × 2 saat × 5 gün həftədə 40 ödənişsiz saat edir. Saatı 6 ₼-dan bu, həftədə 240 ₼, ayda isə 1 040 ₼-dır (həftəlik məbləğ × 52 ÷ 12).

Bu hesab bölünmüş növbəni dördünə də bütün 10 saatı ödəməklə müqayisə edir. Belə cədvəli heç kim qurmaz. Bu, hər biri üçün həftədə 50 saatdır. Əmək Məcəlləsinə görə gündə 8 saatdan sonrakı hər saat artıq işdir və ən azı ikiqat ödənilir, burada 12 ₼.

Qanun artıq işə yalnız müstəsna hallarda icazə verir. Üstəlik bütün günü ödəmək ayda 1 040 ₼ yox, 2 080 ₼ əlavə xərc olardı.

Düzgün müqayisə əvəzində həqiqətən quracağınız cədvəllədir: pilləli növbələr. Bu cədvəldə insanlar fərqli saatlarda başlayır və fərqli saatlarda bitirir. İkisi 10:00-dan 18:30-dək, ikisi 11:30-dan 20:00-dək işləyir, hər birinin 30 dəqiqəlik ödənişsiz yemək fasiləsi var. Bu da gündə 8 ödənişli saatdır, ona görə maaş eynidir: dörd nəfər üçün ayda 4 160 ₼.

Pilləli cədvəllə müqayisədə bölünmüş növbə maaşa 0 ₼ qənaət edir. Dəyişən odur ki, kim nə vaxt işdədir. İki tam ştat işçi sakit günortadan şam yeməyinin son 90 dəqiqəsinə keçir.

Əsl xərci işçiləriniz ödəyir. Bölünmüş gün əvvəldən axıra 10 saatdır, pilləli gün isə 8,5 saat. Bu, hər nəfər üçün həftədə 7,5 saat çox deməkdir, işdə və ya işin yanında. Dörd nəfər üçün bu, həftədə 30 saat, saatı 6 ₼-dan isə ayda 780 ₼ dəyərində vaxtdır.

Hər iki pik saat üçün dörd plan

Eyni dörd tam ştat işçi, onların maaşı yenə ayda 4 160 ₼. Cədvəl hər planın bunun üstünə nə əlavə etdiyini göstərir.

Artıma və yeni maaşlara işəgötürən kimi ödədiyiniz haqlar daxildir. 2026-cı ildə qeyri-neft özəl sektorunda bunlar sosial sığorta (maaşın ilk 200 ₼-ına 22%, qalanına 15%), işsizlikdən sığorta (0,5%) və icbari tibbi sığortadır (2%). Dəqiq faizləri mühasibinizlə yoxlayın. Yarım ştat işçi saatına 4 ₼ alır və həftədə 10 saat işləyir.

Hansını seçməli:

• Pilləli növbələr və yarım ştat işçi, əgər yarım ştat işçi iki tam ştat işçi ilə şam yeməyinin sonunu apara bilirsə. Bu, ən ucuz yoldur və heç kimin günü 8,5 saatdan uzun olmur.
• Bölünmüş növbə, əgər dörd ən yaxşı işçiniz olmadan şam yeməyi dağılırsa və hər biri təkbətək "hə" deyirsə. Onda onlara mənzillə artım arasında seçim verin.
• Beşinci tam ştat işçi, əgər xəstələnən işçinin yerini indi fasilələri ləğv etməklə doldurursunuzsa. 40 saatlıq bölünmüş növbədə iki ləğv olunmuş fasilə işçini 44 saata çıxarır və bu 4 artıq saatın hər biri 12 ₼-dır. Dalbadal iki gündə bu, həm də qanunun son həddidir.

Satışınızın çoxu bir pik saatdan gəlirsə, bölünmüş növbəyə ehtiyac yoxdur. Onda pilləli cədvəli həmin pik saatın ətrafında qurun, sadə həftəlik növbə sistemi ilə.

Bölünmüş növbəni kim sevir və bunu necə öyrənmək olar

Bölünmüş növbə evdə onu gözləyən olmayanlara və günortalar yatmağı sevənlərə uyğundur. Evi uzaqda olanlara da uyğundur. Evi 45 dəqiqəlik yolda olan biri evə gedib qayıtsa, 2 saatlıq fasilənin 1,5 saatını yolda keçirir.

Valideynlər, ikinci işi və ya dərsi olanlar üçün isə çətindir. Hər kəs həm açılışda, həm də bağlanışda işləyir, ona görə heç kim evə tez getmir. İki saat başqa yerdə ikinci növbə üçün qısadır.

Kiçik şəhərdə ən yaxşı maaşı siz verirsinizsə, insanlar cədvəldən narazı olduqlarını sizə demirlər. Yaxınlıqdakı yerlər saatına 4 ₼ verirsə, getmək onlara saatda 2 ₼-a başa gəlir. Ona görə "hə" deyib susurlar.

İnsanların seçdiyi şey dediklərindən çox şey göstərir:

• Təkbətək, kağızda, adsız soruşun: "Hər ikisi eyni pul versəydi, bölünmüş növbəni seçərdiniz, yoxsa 8,5 saatlıq pilləli növbəni?"
• Daha yaxşısı, bir ay seçim verin. Dörd işdən ikisini pilləli edin və qoy insanlar özləri seçsin.
• Fasilə üçün ayırdığınız yerə kimin həqiqətən getdiyinə və kimin daha az gün istədiyinə baxın. İşdən gedən adamın son həftəsində nə dediyinə də qulaq asın.

İşçilər üçün mənzil, yoxsa saatına 1 ₼ artım

Restoranın yanında bir yataq otağı olan mənzil kommunal xərclər daxil ayda 800 ₼-dır. Bu, dörd tam ştat işçinizin hər ödənişli saatı üçün sizə 1,15 ₼-a başa gəlir: 800 ₼ ÷ ayda 693 ödənişli saat. Saatına 1 ₼ artım da təxminən eyni qiymətədir, işəgötürən haqları ilə ayda 815 ₼.

Fərq ondadır ki, pulun necə xərclənəcəyinə kim qərar verir. Artımı hər kəs evə aparır, fasiləni idman zalında və ya maşınında keçirən adam da. Mənzil yalnız ora gedənlərə kömək edir. Bəzi işçilər bunu belə də başa düşəcək: siz pulu onların maaşına yox, mənzilə xərcləməyi üstün tutursunuz.

Ona görə hər ikisini masaya qoyun və qoy dörd nəfər gizli səs versin: mənzil qalsın, ya da mənzil getsin və saatına 1 ₼ əlavə olunsun. Hər iki halda xərciniz təxminən eyni qalır.

Mənzili saxlasanız, ev qaydaları

İki nəfər eyni vaxtda istirahətdədir, mənzildə isə bir çarpayı, bir divan və bir duş var. Qaydaları bir səhifədə yazın, qapının içinə yapışdırın və hər kəs imzalasın:

• Ora getmək onların öz seçimidir. Fasiləni başqa yerdə keçirən heç kim cəza almır.
• Heç kəsi vaxtından tez geri çağırmırsınız. Kimsə lazım olsa, zəng etdiyiniz dəqiqədən ona pul ödəyirsiniz.
• Spirtli içki, narkotik və qonaq olmaz, işdə olduğu kimi.
• Biri çarpayıda, biri divanda yatır və hər həftə yerlərini dəyişirlər.
• Mənzili necə tapmısınızsa, elə qoyun: qablar yuyulub, dəsmallar paltaryuyanda, çarşablar müəyyən gündə dəyişilir.
• İçəridə kamera yoxdur, siz də girməzdən əvvəl qapını döyürsünüz.
• Mənzil yalnız işçilərin fasiləsi üçündür. Siz və dostlarınız ondan istifadə etmirsiniz.

Mənzilin pulunu siz ödəyirsiniz, ona görə o, işin bir hissəsi sayılır. İşçilərin bir-birinə necə davranması barədə qaydalarınız orada da keçərlidir. Orada baş verən bir şeyə görə şikayəti də mətbəxlə bağlı şikayət kimi siz həll edirsiniz.

Orada ilk fasilədən əvvəl üç şey edin:

• Ev sahibinə mənzilin nə üçün olduğunu deyin. Kirayə müqaviləsində çox vaxt yazılır ki, mənzil yalnız yaşamaq üçündür.
• Sığorta agentinizdən soruşun ki, işçi orada zədələnsə, sığortanız bunu ödəyirmi.
• Mühasibinizdən kirayəni necə yazmağı soruşun. Həm də soruşun ki, Dövlət Vergi Xidməti bu mənzili işçilərin gəliri sayırmı.

Azərbaycanda fasilə və bölünmüş növbə qaydaları (2026)

Fasilə və günlər arası istirahət

Əmək Məcəlləsinin 103-cü maddəsinə görə hər iş günündə istirahət və nahar üçün fasilə olmalıdır. Qanun onun uzunluğunu saatla yazmır, amma üç qayda qoyur:

• Fasilənin vaxtını və uzunluğunu müəssisənin daxili qaydaları, növbə cədvəli və ya əmək müqaviləsi müəyyən edir. Ona görə 2 saatlıq fasilə bu sənədlərdən birində yazılmalıdır.
• Fasilə iş vaxtına daxil deyil və işçi onu istədiyi kimi keçirir. Fasilədən əvvəl ona getmək olacağını və dəqiq qayıtma saatını deyin.
• Bir iş günü ilə növbəti iş günü arasında ən azı 12 saat istirahət olmalıdır. Günü 20:00-da bitən işçi ertəsi gün 08:00-dan tez başlaya bilməz.

Küçənin o tayındakı mənzil, ora getmək işçinin öz seçimidirsə, problem deyil. Onları geri çağırmaq üçün orada gözləmələrini istəsəniz, fasilə artıq onların deyil. Onda bu vaxt iş vaxtına oxşayır, onu ödəyin.

Artıq iş

Gündəlik normal iş vaxtı 8 saatdan, həftəlik iş vaxtı isə 40 saatdan çox ola bilməz (89-cu maddə). Ödənişsiz fasilə buna daxil deyil, ona görə 8 ödənişli saat × 5 gün düz 40 saatdır. Bundan artıq iş üçün qanun belə deyir:

• hər artıq saat saatlıq maaşın ən azı ikiqatı ilə ödənilir, burada 12 ₼, onu istirahət günü ilə əvəz etmək olmaz (165-ci maddə)
• işçi dalbadal iki iş günündə 4 saatdan çox artıq işləyə bilməz (100-cü maddə)
• artıq işə yalnız qanunun sadaladığı müstəsna hallarda icazə var, məsələn, növbəni götürəcək işçi gəlməyəndə və işi dayandırmaq mümkün olmayanda (101-ci maddə)
• bunun üçün işəgötürənin əmri və işçinin razılığı lazımdır (99-cu maddə)

Hər ləğv olunmuş 2 saatlıq fasilə həmin günə 2 artıq saat əlavə edir, yəni 24 ₼.

Bölünmüş növbə üçün əlavə haqq

Əmək Məcəlləsində bölünmüş növbə üçün ayrıca əlavə haqq yoxdur. Amma axşam hissəsi 22:00-dan sonraya uzansa, 22:00-dan 06:00-dək olan saatlar gecə vaxtıdır (97-ci maddə). Gecə işi daha yüksək ödənilir, minimum həddini hökumət müəyyən edir (166-cı maddə). Bizim nümunədə gün 20:00-da bitir, ona görə gecə haqqı yoxdur.

Cədvəli dəyişməzdən əvvəl

İş və istirahət vaxtı əmək müqaviləsinin əsas şərtlərindəndir (43-cü maddə). Yeni cədvəl müqavilədə yazılanı dəyişirsə, işçini ən azı bir ay əvvəl yazılı xəbərdar edin (56-cı maddə). Dəyişikliyi ƏMAS-da, yəni əmək müqavilələrinin elektron sistemində qeydiyyata salın.

Rəqəmləri Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətində yoxlayın, qaydalar dəyişir.

Bu həftə edin

1. Bölünmüş növbənizi bütün 10 saatı ödəməklə yox, pilləli cədvəllə müqayisə edin.
2. Tam ştat işçilərinizdən təkbətək, kağızda soruşun: hər ikisi eyni pul versəydi, bölünmüş növbə, yoxsa pilləli növbə.
3. Mənzili və saatına 1 ₼ artımı yan-yana qoyun və qoy səs versinlər.
4. Fasilə qaydalarını növbə cədvəlinə yazın: nə vaxt getmək olar, nə vaxt qayıtmaq lazımdır və tez çağırılan hər kəsə zəng dəqiqəsindən pul ödənilir.
5. Növbəti cədvəldən əvvəl hər işçinin artıq saatlarını və günlər arası 12 saatlıq istirahətini yoxlayın. Cədvəl müqaviləni dəyişirsə, bir ay əvvəl yazılı xəbərdar edin.