Restoranlarda Bölünmüş Vardiya (2026)

Restoranlarda bölünmüş vardiya, normal bir kademeli programa göre maaştan hiç tasarruf ettirmez, çünkü ikisinde de her tam zamanlı çalışana haftada 45 saat ödersiniz. Kazandırdığı şey, en iyi çalışanlarınızın hem öğle hem akşam yoğunluğunda işte olmasıdır, bedeli ise 9 saatlik ücret için 11 saatlik bir gündür. Çalışanlar dinlensin diye bir daire kiralarsanız, onlara daire ile zam arasında seçim hakkı verin. Dört kişi için ayda 36.000 ₺ kira, kişi başı ayda brüt 7.500 ₺ zamla aynı tutar.

Restoranlarda Bölünmüş Vardiyanın Gerçek Kazancı

Bölünmüş vardiya, ortasında uzun ve ücretsiz bir mola olan bir iş günüdür. Bu mola genelde öğle yoğunluğu ile akşam yoğunluğu arasındadır. Çalışanlar çıkış yapar, restorandan ayrılır ve akşam için geri gelir.

Baştan sona aynı örneği kullanacağız (Türkiye, 2026). İstanbul Levent'te, plazaların arasında, sadece hafta içi 5 gün açık bir hızlı servis restoranı var. Dört tam zamanlı çalışanın her biri ayda brüt 45.000 ₺ alıyor. Aylık maaşlı birinin saat ücreti, bordroda brüt maaşın 225'e bölünmesiyle bulunur, yani burada 200 ₺'dir.

Her biri 10:00'dan 21:00'e kadar çalışır ve arada 2 saatlik ücretsiz bir molası vardır. İkisi 14:00–16:00, ikisi 16:00–18:00 arası moladadır, bu arada yarı zamanlı çalışanlar hazırlık ve temizlik yapar. Bu, günde 9 ve haftada 45 ücretli saat eder.

Genelde yapılan hesap şöyledir: 4 kişi × 2 saat × 5 gün, haftada 40 ücretsiz saat eder. Saati 200 ₺'den bu haftada 8.000 ₺, ayda da 34.667 ₺ eder (haftalık × 52 ÷ 12).

Bu hesap, bölünmüş vardiyayı dördüne de 11 saatin tamamını ödemekle karşılaştırır. Kimse böyle bir program yapmaz. Bu, kişi başı haftada 55 saat demektir ve İş Kanunu 45'i aşan her saati 1,5 katıyla, burada 300 ₺'den ödetir. Günün tamamını ödemek ayda 34.667 ₺ değil, 52.000 ₺ fazlaya mal olur.

Bu program yasal da değildir. Haftada 10 saat fazla mesai yılda 520 saat eder, kanundaki sınır ise yılda 270 saattir.

Doğru karşılaştırma, bunun yerine gerçekten kullanacağınız programdır: kademeli vardiya, yani çalışanların farklı saatlerde başlayıp bittiği vardiyalar. İkisi 10:00–20:00, ikisi 11:00–21:00 arası çalışır ve her birinin 1 saatlik ücretsiz yemek molası vardır. İş Kanunu, 7,5 saatten uzun bir iş günü için zaten en az 1 saat mola ister. Bu da günde 9 ücretli saat eder, yani maaşlar aynıdır: dördü için ayda brüt 180.000 ₺.

Kademeli programa göre bölünmüş vardiya maaştan 0 ₺ tasarruf ettirir. Değiştirdiği şey, kimin ne zaman işte olduğudur. İki tam zamanlı çalışanı sakin öğleden sonradan alır ve akşamın son saatine, 20:00–21:00 arasına koyar.

Asıl bedeli çalışanlarınız öder. Bölünmüş gün başından sonuna 11 saat sürer, kademeli gün 10 saat. Bu, her çalışanın haftada 5 saat daha fazla işte ya da işe yakın olması demektir. Dört kişi için haftada 20 saat eder, saati 200 ₺'den ayda 17.333 ₺'lik zaman.

İki Yoğunluğu Karşılamanın Dört Yolu

Aynı dört tam zamanlı çalışan, maaşları için aynı ayda brüt 180.000 ₺. Tablo, her planın bunun üstüne ne eklediğini gösteriyor.

Zamma ve yeni maaşlara, işveren SGK ve işsizlik sigortası payı için %20 ekledik. Bu kaba bir hesaptır, çünkü teşvikler oranı değiştirir, sizinkini mali müşavirinize sorun. Yarı zamanlı çalışan haftada 10 saat çalışır ve saati brüt 160 ₺ alır.

Hangi durumda hangisi:

• Kademeli vardiya ve yarı zamanlı bir çalışan, eğer akşamın sonunu iki tam zamanlı çalışanla bir yarı zamanlı çalışan yürütebiliyorsa. En ucuzu budur ve kimsenin günü 10 saati geçmez.
• Bölünmüş vardiya, eğer akşam servisi en iyi dört çalışanınız olmadan dağılıyorsa ve her biri özel olarak evet diyorsa. Sonra daire ile zam arasında seçimi onlara bırakın.
• Beşinci bir tam zamanlı çalışan, eğer hastalık günlerini zaten molaları kısaltarak kapatıyorsanız. 45 saatlik bölünmüş vardiyada iki molayı birer saat kısaltmak haftayı 47 saate çıkarır ve fazladan 2 saatin her biri 300 ₺ tutar.

Satışlarınızın çoğu tek bir yoğunluktan geliyorsa, bölünmüş vardiyanın karşılayacağı bir şey yoktur. Onun yerine kademeli programı o yoğunluğa göre kurun ve bunun için basit bir haftalık vardiya planı sistemi kullanın.

Bölünmüş Vardiyayı Kimler Sever ve Bunu Nasıl Anlarsınız

Bölünmüş vardiya, evde bekleyeni olmayanlara ve gün ortasında kestirmeyi sevenlere uyar. Eve gidip gelemeyecek kadar uzakta oturanlara da uyar. İstanbul'da evi toplu taşımayla 1 saat uzakta olan biri, eve gidip dönerse 2 saatlik molasının tamamını yolda geçirir.

Çocuklu çalışanlar ve ikinci bir işi ya da okulu olanlar için zordur. Herkes hem açılışta hem kapanışta çalışır, bu yüzden kimse eve erken gidemez. İki saat, başka bir yerde ikinci bir vardiya için yetmez.

Semtin en iyi ödeyen işi sizseniz, insanlar programdan nefret ettiklerini size söylemez. Yakındaki yerler brüt 38.000 ₺ ödüyorsa, ayrılmak onlara ayda 7.000 ₺'ye mal olur. Bu yüzden evet der ve sessiz kalırlar.

İnsanların seçtikleri, söylediklerinden fazlasını anlatır:

• Özel olarak, kâğıt üzerinde ve isimsiz sorun: "Aynı maaşla bölünmüş vardiyayı mı, yoksa başından sonuna 10 saat süren kademeli vardiyayı mı seçerdiniz?"
• Daha iyisi, seçimi bir ay boyunca gerçekten sunun. Dört işten ikisini kademeli yapın ve insanlar seçsin.
• Dinlenme yerini gerçekten kimin kullandığına, kimin daha az gün istediğine ve ayrılan birinin son haftasında ne söylediğine bakın.

Personel Dairesi mi, Ayda 7.500 ₺ Zam mı

Restorana yakın, aidat ve faturalar dahil ayda 36.000 ₺'lik bir 1+1 daire, dört tam zamanlı çalışanınızın her biri için ayda 9.000 ₺ demektir. Kişi başı ayda brüt 7.500 ₺ zam da işveren payıyla size kişi başı 9.000 ₺'ye, dördü için 36.000 ₺'ye gelir.

Fark, paranın nasıl kullanılacağına kimin karar verdiğidir. Zam herkesle birlikte eve gider, molasını spor salonunda ya da arabasında geçiren kişi dahil. Daire sadece oraya gidenlere yarar. Bazı çalışanlar onu, maaşlarına değil bir odaya harcamayı seçtiğiniz para olarak da görür.

O yüzden ikisini de masaya koyun ve dördü gizli oy versin: daire kalsın mı, yoksa kalkıp herkese ayda brüt 7.500 ₺ zam mı gelsin. Oylamadan önce zammın brüt olduğunu söyleyin, çünkü vergi ve SGK kesintisinden sonra ellerine daha azı geçer. İki durumda da maliyetiniz aynı kalır.

Daireyi Tutarsanız Ev Kuralları

Aynı anda iki kişi moladadır ve dairede bir yatak, bir kanepe ve bir duş vardır. Kuralları tek bir sayfaya yazın, kapının iç tarafına asın ve herkese imzalatın:

• Oraya gitmek onların seçimidir. Molasını başka bir yerde geçiren kimse sorun yaşamaz.
• Kimse erken geri çağrılmaz. Birine ihtiyacınız olursa, aradığınız dakikadan itibaren ona ücret ödersiniz.
• İşte olduğu gibi alkol, uyuşturucu ve misafir yoktur.
• Biri yatağı, biri kanepeyi kullanır ve her hafta yer değiştirirler.
• Daireyi bulduğunuz gibi bırakın: bulaşıklar yıkanmış, havlular çamaşır makinesinde, çarşaflar belli bir günde değiştirilmiş.
• İçeride kamera yoktur ve siz de girmeden önce kapıyı çalarsınız.
• Daire sadece personel molaları içindir. Siz ve arkadaşlarınız kullanmazsınız.

Odanın parasını siz ödüyorsunuz, bu yüzden orası da işin bir parçası sayılır. Çalışanların birbirine nasıl davranacağına dair kurallarınız orada da geçerlidir. Orada olan bir şey hakkındaki şikâyeti, mutfakla ilgili bir şikâyet gibi siz çözersiniz.

Oradaki ilk moladan önce üç şey yapın:

• Ev sahibine daireyi ne için kullanacağınızı söyleyin. Konut kira sözleşmeleri çoğu zaman dairenin sadece oturmak için kullanılacağını yazar.
• Sigorta acentenize, işveren mali sorumluluk poliçenizin orada yaralanan bir çalışanı kapsayıp kapsamadığını sorun. Bu, bir çalışan iş yüzünden zarar görünce sizi koruyan sigortadır.
• Mali müşavirinize kirayı nasıl kaydedeceğinizi ve dairenin vergide ücret sayılan bir yan hak olup olmadığını sorun. Ev sahibi bir kişiyse, kira stopajını da sorun, yani kiradan kesip vergi dairesine sizin yatırdığınız vergiyi.

Türkiye'de Ücretsiz Mola ve Bölünmüş Vardiya Kuralları (2026)

Ara Dinlenme

4857 sayılı İş Kanunu size mola vermeyi zorunlu tutar. Kanundaki adı ara dinlenmedir ve en kısa süreleri şunlardır (md. 68):

• 4 saat ya da daha kısa süren işte 15 dakika
• 4 saatten uzun, 7,5 saate kadar süren işte 30 dakika
• 7,5 saatten uzun süren işte 1 saat

Bunlar en kısa sürelerdir, yani 2 saatlik bir mola da olur. Ara dinlenme çalışma süresinden sayılmaz, yani ücretsizdir. Kanun, işin türüne ve yerin geleneklerine göre molanın sözleşmeyle parçalara bölünmesine de izin verir.

Uzun bir mola ancak çalışan gerçekten serbestse ücretsizdir. İşyerinde çalışmadan ama her an işe hazır bekleyerek geçen süre çalışma süresidir (md. 66). Moladan önce çalışana gidebileceğini ve tam olarak saat kaçta döneceğini söyleyin. Bölünmüş vardiyayı ve mola saatlerini iş sözleşmesine ya da imzalı çalışma programına da yazın.

Karşıdaki bir daire, oraya gitmek çalışanın seçimiyse sorun değildir. Onları geri çağırabilmek için orada olmalarını bekliyorsanız, mola çalışma süresine benzemeye başlar.

Haftalık 45 Saat ve Fazla Mesai

Haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir ve bir günde 11 saatten fazla çalışılamaz (md. 63). Molalar bu saatlere girmez. Yani 10:00–21:00 arası bölünmüş bir gün, 9 saatlik bir iş günüdür.

45 saati aşan her saat fazla mesaidir ve saat ücretinin 1,5 katıyla ödenir (md. 41). Fazla mesai yılda en çok 270 saat olabilir ve çalışanın yazılı onayını ister.

Ücretsiz mola sayılmadığı için 9 saat × 5 gün tam 45 saat eder. Moladan kesilen her saat, 300 ₺'lik bir fazla mesai saati ekler. 9 saatlik bir günde en az 1 saat mola zorunlu olduğu için, 2 saatlik molanın en çok 1 saatini kesebilirsiniz.

Bölünmüş Vardiya İçin Ek Ücret

İş Kanunu'nda bölünmüş vardiya için ayrı bir ek ücret yoktur. İşyerinizde toplu iş sözleşmesi, yani sendikayla yapılmış bir sözleşme varsa, ek ücret için ona bakın. İş sözleşmesinde böyle bir ücret yazıyorsa, onu da ödersiniz.

Kurallar değişir. Bölünmüş vardiya programını asmadan önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ALO 170 hattını arayın ya da bir iş hukuku avukatına sorun.

Bu Hafta Yapın

1. Bölünmüş vardiyanızı 11 saatin tamamını ödemekle değil, kademeli bir programla karşılaştırın.
2. Tam zamanlı çalışanlarınıza özel olarak ve kâğıt üzerinde sorun: aynı maaşla bölünmüş vardiya mı, kademeli vardiya mı.
3. Daireyi ve kişi başı ayda brüt 7.500 ₺ zammı yan yana koyun ve oylamaya bırakın.
4. Mola kurallarını yazın: ne zaman çıkıp gidebilecekleri, ne zaman dönecekleri ve birini erken çağırırsanız aradığınız dakikadan itibaren ücret.
5. Bir sonraki programı asmadan önce mola sürelerini md. 68'e, haftalık saatleri de 45 saat sınırına göre kontrol edin.