Evden Yemek Satmak Yasal mı? Esnaf Muaflığının 4 Kuralı (2026)

Kendi mutfağınızda pişirdiğinizi satmak Türkiye'de yasal. İnternetten satmak da yasal — ama bu ancak 2021'de tam olarak netleşti. Ondan önce kurabiyesini Instagram'dan satan bir ev fırıncısı gri bir alandaydı.

Kısa cevap: evet, yasal — ama sadece dört çizginin içinde. Esnaf muaflığı size küçük bir restoran ruhsatı vermiyor. Size gıda işletmesi kurallarından bir muafiyet veriyor ve her muafiyetin bir sınırı var. Doğru ürünü pişirdiğiniz, doğru kişiye sattığınız, yıllık hasılat sınırının altında kaldığınız ve etikete doğru bilgileri yazdığınız sürece yasalsınız. Bu dört çizgiden birini geçtiğiniz anda muafiyet bitiyor — mutfağınız pırıl pırıl olsa bile. Aşağıda her çizgiyi sade bir dille anlatıyoruz, üstüne de insanların en çok takıldığı gri alanları.

Bu yazı sade bir rehber, hukuki danışmanlık değil. Mevzuat her yıl değişiyor, belediyeniz ve il müdürlüğünüz üstüne kendi şartını ekleyebiliyor. İlk satışınızdan önce bağlı olduğunuz İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün güncel sayfasına mutlaka bakın.

Evden Yemek Satmak Yasal mı? Kanun Nasıl İşliyor

Çoğu rehberin atladığı kısım burası ve geri kalan her şeyi bu açıklıyor.

Türkiye'de gıda üretimini 5996 sayılı Kanun düzenliyor. Kanuna göre halka gıda üreten ve satan herkes bir gıda işletmesidir: işletme kayıt belgesi, uygun bir üretim yeri ve denetim gerekir. Ev mutfağınız bu tarifi hiçbir zaman tam karşılamaz. Yanında halı vardır, bir yerde bir kedi vardır, evyeniz üç gözlü endüstriyel evye değildir.

Esnaf muaflığı bu tablonun içinde bir delik açıyor. Gelir Vergisi Kanunu'nun 9. maddesi diyor ki: sadece şu belirli şeyleri yaparsanız, sizi ticari bir işletme gibi görmeyeceğiz. Kanun metninde tarhana, erişte ve mantı ismen sayılıyor — yani ev üretimi baştan tanınmış bir iş.

Kuralların tuhaf derecede seçici görünmesinin sebebi de bu. Mutfağınızın ne kadar temiz olduğuna not verilmiyor. Bir şartlar listesine bakılıyor. Şartları tutturursanız denetimsiz yasalsınız. Birini kaçırırsanız kayıtsız bir gıda işletmesi olursunuz — ve bu çok farklı bir konuşmadır.

Böyle bakınca soru da kolaylaşıyor. Aslında tek bir şey soruyorsunuz: hâlâ muafiyetin içinde miyim?

Ev Mutfakları İçin Üç Yasal Yol

Ev üretimi kuralları üç ayrı yol sunuyor. Çoğu kişi sadece birincisini biliyor.

	Ne satabilirsiniz	Nerede satabilirsiniz	Belge ve denetim
Esnaf muaflığı (işyeri açmadan)	Sadece raf ömürlü ürünler — kurabiye, kek, reçel, tarhana, erişte, granola, lokum	Doğrudan müşteriye: gel-al, pazar, kermes, internet	Ücretsiz muafiyet belgesi ve hijyen belgesi; genelde denetim yok
Kayıtlı ev tipi üretim (il il değişir)	Daha geniş bir liste, bazı illerde soğuk zincir isteyen ürünler	Doğrudan satış, bazı hallerde toptan	İşletme kayıt belgesi, çoğu yerde belediye ruhsatı; denetim var
Ruhsatlı mutfak veya ortak üretim mutfağı	Sıcak yemek ve etli ürünler dahil her şey	Her kanal, yemek uygulamaları dahil	Tam ruhsat, kayıt belgesi ve düzenli denetim

Kayıtlı ev tipi üretim en çok yanlış bilinen yol. Bazı il müdürlükleri ev mutfağını olduğu gibi kayda alıyor, bazıları evden ayrı bir üretim yeri istiyor. Bu yüzden komşu ildeki arkadaşınızın aldığı cevap sizinkinden bambaşka olabiliyor. Tek güvenilir kaynak, bağlı olduğunuz müdürlük.

Ortak üretim mutfakları ise en hızlı büyüyen yol. Birçok belediye ve kadın kooperatifi üyelerine ruhsatlı bir mutfak açıyor: saatlik ya da aylık kullanım, düşük üyelik ücreti, tam ruhsatlı bir alan. Kurabiye değil de yemek satmak istiyorsanız, belediyenizin kadın girişimci veya kooperatif birimine böyle bir mutfak olup olmadığını sorun — ev restoranlarının nasıl kazandığını ayrıntılı anlatmıştık.

Yasal Olup Olmadığınızı Belirleyen 4 Çizgi

Ev üretiminin bütün kuralları aynı dört şarttan çıkıyor. Rakamlar yıldan yıla ve ilden ile değişiyor. Yapı değişmiyor.

1. Çizgi: Ürün oda sıcaklığında güvenli olmalı

En büyüğü bu ve arkasında gerçek bir bilimsel ölçüt var, his değil.

Gıda güvenliği mevzuatı yiyecekleri ikiye ayırıyor. Bir grup, oda sıcaklığında beklerse tehlikeli bakteri üretiyor. Teknik ölçüt asit ve su karışımı: asidi düşük olan ve içinde bol serbest su tutan ürünler buzdolabı ister, yani riskli gruba girer.

Sade haliyle muafiyet kuru, şekerli, asitli ya da iyice pişmiş ürünleri kapsıyor:

• Kurabiye, browni, ekmek, poğaça ve kremasız kekler — uygun
• Cheesecake, muhallebili ve kremalı pastalar — uygun değil
• Reçel, marmelat ve pekmez (asitli, şekerli) — uygun
• Taze soslar, ezmeler ve taze salçalı ürünler — uygun değil
• Tarhana, erişte, granola, baharat karışımı, kavrulmuş kahve — uygun
• Etli, tavuklu, balıklı ya da taze sütlü her şey — uygun değil

Bazı üreticiler ürününün "aslında bozulmadığını" savunmaya çalışıyor. Yapmayın. Sınırdaki ürünlerde müdürlükler pH ve su aktivitesi için laboratuvar analizi istiyor. Tahminle ilerlemek, muafiyeti kaybetmenin en kısa yolu.

2. Çizgi: Sadece doğru alıcıya satabilirsiniz

Bu, ürün listesinden bile daha çok kişiyi yanıltıyor, çünkü zararsız görünüyor.

Doğrudan satış, ürünü yiyecek kişiye kendinizin vermesi demek. Kapıdan gel-al, pazar tezgahı, mahalleye kendi arabanızla teslimat, okul kermesinde bir stant. Muafiyet bunların hepsine izin veriyor.

Dolaylı satış, başkasının sizin ürününüzü yeniden satması demek: kasanın yanına kurabiyenizi koyan bir kafe, reçelinizi rafına dizen bir hediyelik eşya dükkânı, ekmeğinizi kullanan bir restoran. Bu artık toptan satıştır ve esnaf muaflığının dışına çıkar. Bunun için işletme kayıt belgesi, çoğu zaman da ruhsatlı bir üretim yeri gerekir.

O kafe teklifi güzel bir reklam gibi görünüyor. Hukuken sizi bir gecede gıda üreticisine çeviriyor.

3. Çizgi: Hasılat sınırı gerçek ve brüt üzerinden

Esnaf muaflığının yıllık bir üst sınırı var ve iki farklı rakam işliyor.

Hem geleneksel kanaldan (pazar, kermes, festival, gel-al) hem internetten satıyorsanız, internet satışlarınızın yıllık brüt tutarı o yılın yıllık brüt asgari ücretini aşmamalı — 2026 için 396.360 ₺. Sadece internet üzerinden satıyorsanız sınır çok daha yüksek, milyon lira seviyesinde; güncel rakamı her yıl Gelir İdaresi Başkanlığı açıklıyor.

İnsanların en çok yanıldığı üç ayrıntı:

• Rakam brüt hasılat, kâr değil. Malzeme, ambalaj ve tezgah ücreti bu tutardan düşülmüyor.
• Takvim yılı üzerinden işliyor, belgenizi aldığınız tarihten değil.
• Sınırı aşmak ceza değil, statü değişimi. Geçerseniz ertesi yılın başından itibaren gerçek usulde mükellef olursunuz.

İnternetten satıyorsanız tahsilatın Türkiye'de kurulu bir bankada açılmış ticari hesaptan geçmesi de şart; banka gelir vergisi tevkifatını kendisi kesiyor. Yani rakamınız zaten kayıtlı oluyor. Siparişleriniz sohbet uygulamalarına dağılmak yerine tek yerde dururken, birisi sorduğunda göstereceğiniz sayı da hazır olur.

Sınıra ulaşmak bir başarısızlık değil. Ruhsatlı bir mutfağa geçmenin doğal zamanı.

4. Çizgi: Etiket süs değil, yasal şart

İnsanları şaşırtan kısım şu: ev mutfakları denetimde genelde mutfakta yakalanmıyor, etikette yakalanıyor.

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, sattığınız her ambalajda şunları istiyor: işletmenizin adı ve adresi, ürünün adı, ağırlıkça çoktan aza doğru bileşen listesi, net miktar, muhafaza şartları, parti numarası ve tarih — tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) ya da çabuk bozulan ürünlerde son tüketim tarihi (STT).

En kritiği de alerjen bildirimi. Ek-1'deki 14 alerjenin bileşen listesinde vurgulanması zorunlu: koyu yazı, farklı punto ya da altı çizili. En çok atlananlar kereviz, hardal ve susam. Eski etiket şablonlarında bu üçü çoğu zaman eksik — kendinizinkini kontrol edin.

Kural ambalajın dışında da geçerli. Kermes tezgahında ya da menüde ambalajsız sattığınız üründe bile 14 alerjeni bildirmeniz gerekiyor; bunu tabela, afiş veya menü üzerinden yapabilirsiniz. İnternetten de sipariş alıyorsanız dijital menünüzde aynı alerjen bilgisi olmalı. "İçinde fındık var mı?" sorusuna iki ayrı cevap çıkması, bir cevap fazladır.

Ev Yapımı Yemeği Yasal Olarak Nerede Satabilirsiniz

Aynı ürün, farklı kanal, bambaşka bir hukuki cevap. Aşağıdaki tablo genel durumu anlatıyor; son sözü her zaman bağlı olduğunuz müdürlük söylüyor.

Kanal	Genelde yasal mı?
Evinizden gel-al	Evet — muafiyetin tam merkezi
Kendi arabanızla yakın çevreye teslimat	Evet
Pazar, kermes, festival	Evet, ama organizasyon kendi evrakını isteyebilir
Kendi menü linkiniz veya sosyal medyadan sipariş	Evet — tahsilat ticari banka hesabından geçmek şartıyla
Yurt içi kargo	Raf ömürlü üründe evet; soğuk zincir isteyen üründe hayır
Yurt dışına gönderim	Hayır. İhracat ayrı bir mevzuat; kayıt ve sağlık sertifikası ister
Kafe, market veya restorana satmak	Genelde hayır — toptan satış sayılır, kayıt belgesi ister
Yemek uygulamaları (Yemeksepeti, Getir, Trendyol Yemek)	Genelde hayır — ruhsatlı mutfak ve kayıt belgesi şartı var
Başka bir ildeki festivalde kendi tezgahınız	Evet, ama o etkinliğin ve belediyenin izinleri geçerli

Bunlardan ikisi ayrı bir dikkat istiyor.

Pazarlar ve kermesler kendi içinde küçük bir bürokrasi. Muafiyet belgenizin ötesinde organizasyon genelde başvuru formu, tezgah ücreti ve bazen sorumluluk sigortası istiyor. Tadım dağıtacaksanız bu ayrı bir konu: eldiven, el yıkama ve kapalı kap kuralları devreye giriyor, bazı yerlerde ayrıca izin isteniyor. Birçok yerde tattırmak, satmaktan daha sıkı denetleniyor.

Sosyal medya bir kanal, hukuki boşluk değil. Facebook grubuna pasta fotoğrafı koymak serbest. Satışın kendisi yine kurallara uymak zorunda: doğrudan, onaylı ürünlerle, düzgün etiketli, tahsilatı kayıtlı. Kimseye mesajdan sattığı için ayrıcalık tanınmıyor — üstelik her şeyi mesaj kutusundan yürütmek zaten klasik ev mutfağı hatalarından biri.

Ev Mutfağınızı Aslında Kim Denetliyor

Üç kişiye sorsanız üç ayrı cevap alırsınız, çünkü gerçekten üç ayrı muhatap var.

• İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü gıda üretimini ve işletme kayıt belgesini yürütüyor.
• Belediye işyeri ruhsatını, zabıta denetimini ve pazar ile kermes tezgahlarını yönetiyor.
• Vergi dairesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı muafiyet belgesinden ve hasılat sınırından sorumlu.

Blog yazılarının birbirini tutmamasının sebebi de bu. Her biri farklı bir kapıyı anlatıyor.

Gerçek cevabı almak yaklaşık on dakika sürüyor:

1. İlinizin tarım ve orman müdürlüğünü aratın ve .gov.tr uzantılı sonucu açın. Blogu değil, Facebook grubunu değil. Resmî sayfa onaylı ürünleri, kayıt şartlarını ve etiket kurallarını yazıyor.
2. İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nü arayın ve tek soru sorun: Evimde şunu üretip satacağım, işletme kayıt belgesi gerekiyor mu? Telefonda iki dakika, iki ay tahmin yürütmekten iyidir.
3. Kira sözleşmenizi ve site yönetim planını okuyun. Devletten aldığınız belge, kira sözleşmesini geçersiz kılmıyor. Bu hukuki değil özel bir sözleşme sorunu, ama işinizi aynı hızda bitirebilir.

Kiminle, ne zaman konuştuğunuzu bir yere not edin. İleride bir soru çıkarsa o not çok işinize yarar.

İnsanların Yanıldığı Gri Alanlar

Dürüst insanların farkında olmadan muafiyetin dışına çıktığı yerler bunlar.

• Bağış bir boşluk değil. Askıda satış, bahşiş kutusu, gönlünüzden ne koparsa — çoğu denetçi için hepsi satıştır. Yemek karşılığı para el değiştirdi.
• Okul ve dernek kermesleri genelde istisna. Ama bu istisna etkinliğe ait, size değil. Hafta sonu aldığınız kişisel siparişleri kapsamıyor.
• Arkadaşınızın mutfağında pişirmek muafiyeti bozar. Kural net: üretim oturduğunuz evde olacak. Kiralık dükkân, garaj ya da ikinci bir mutfak sizi tamamen başka bir mevzuata sokar.
• İki kişi, iki belge. Siz ve arkadaşınız birlikte üretip satıyorsanız, her biriniz kendi muafiyet belgesini almalı.
• Evcil hayvan ürünleri gıda değil. Köpek bisküvisi ve kedi ödülü yem mevzuatına giriyor: ayrı kayıt, ayrı etiket kuralları.
• Tarifteki alkol ayrı bir izin meselesi. Likörlü trüf, şaraplı jöle, romlu kek. Ev üretiminin dışında kalıyor ve alkolün kendi lisans dünyası var.
• Ev konservesinde net bir sınır var. Yeterince asitli reçel, marmelat ve turşu genelde sorunsuz. Düşük asitli konserveler — yeşil fasulye, havuç, çorba, yağda sarımsak — neredeyse her yerde yasak. Asitlendirilmiş ürünler laboratuvar analizi ve onaylı bir proses isteyebiliyor. Ev üretiminin en tehlikeli kategorisi bu ve kurallar boşuna konmamış.
• Kenevir ve CBD'li ürünler asla bu kapsamda değil. Farklı kanun, farklı kurum, hiç kesişmiyor.

İşler ters gittiğinde başlangıç neredeyse hep bir şikâyet oluyor: komşu, rakip ya da rahatsızlanan bir müşteri. Şikâyet ALO 174 Gıda Hattı'na veya belediyeye düşüyor, ardından ilk hamle genelde durdurma yazısı oluyor. Devam ederseniz 5996 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası ve faaliyetten men geliyor. Denetimin gerçekte nasıl işlediğini ruhsat rehberimizde anlattık. Kısacası: yasal olmanın maliyeti, yakalanmanın maliyetinin çok altında.

Yasal Olmak, Korunmak Demek Değil

Her şeyi doğru yapıp yine de kişisel olarak açıkta kalabilirsiniz. Bunlar iki ayrı konu ve birçok ev üreticisi bunu ancak bir talep geldiğinde öğreniyor.

Konut sigortanız ticari faaliyeti kapsamıyor. Sattığınız üründen biri rahatsızlanırsa ev poliçeniz büyük ihtimalle devreye girmez. Bazı şirketler adreste bir iş yürüdüğünü öğrendiğinde poliçeyi tamamen iptal ediyor.

Küçük bir ev mutfağı için ürün sorumluluk sigortası ucuz. 1–2 milyon ₺ teminat için yıllık primler kabaca 3.000–8.000 ₺ arasında. Birçok pazar ve festival organizasyonu tezgah vermeden önce poliçeyi istiyor — yani çoğu zaman sadece bir kanalı açtığı için masrafını çıkarıyor.

Şirket ve sigorta farklı işler yapıyor. Şahıs firması ya da limited şirket (kuruluş masrafı kabaca 20.000–40.000 ₺) işletme varlığınızı kişisel varlığınızdan ayırır; sigorta ise tazminatı öder. Çoğu ev üreticisi esnaf muaflığıyla başlıyor, tanımadığı kişilere satmaya başlayınca sigortayı ekliyor, para ciddileşince firmayı kuruyor.

Asıl risk alerjenler, gıda zehirlenmesi değil. Klasik ev mutfağı olayı bir bakteri salgını değil. Fındık alerjisi olan bir müşteriye "sanırım içinde yoktu" denmesi. Alerjen listesini ürünün kendisine bağlı tutun ki siparişi kim alırsa alsın cevap her seferinde aynı olsun.

Kanunun Sorabileceği Kayıtları Elinizin Altında Tutun

Muafiyetin içinde olmak bir şey. Bunu gösterebilmek başka bir şey. Bir soru gelirse dört şeyin elinizin altında olmasını istersiniz:

1. Ne sattığınız ve ne zaman sattığınız — hasılat sınırının altında olduğunuzu göstermeye yetecek kadar.
2. Ürün başına bileşen listeniz, etikettekiyle birebir aynı.
3. Ürün başına alerjen bildirimleriniz.
4. Muafiyet belgeniz, hijyen eğitimi belgeniz ve o telefon görüşmesinden aldığınız not.

Bunların hiçbiri için yazılıma ihtiyacınız yok. Tek ihtiyaç, yedi ayrı mesaj kutusuna dağılmamaları.

Hepsi tek yerde dursun isterseniz, Tabres %100 ücretsiz ve ev mutfağınıza kendi menü linkini ve QR Menü'sünü veriyor: ürünler, fiyatlar, porsiyon bilgileri ve ürün başına 15 bildirilebilir alerjen — hepsi her sipariş satırına bağlı kalıyor ve fişe basılıyor. Gel-al ve teslimatı açın, teslimat bölgesi, minimum sipariş tutarı ve teslimat ücreti belirleyin, hesap ve fişleri tek dokunuşla WhatsApp'tan gönderin. Abonelik yok, sipariş başına komisyon yok, kart bilgisi istenmiyor — neden ücretsiz olduğunu buradan okuyun. Yeni başlıyorsanız, evden yemek satmak rehberi önce doğru ürünü seçmeyi anlatıyor.

Evden Yemek Satmanın Yasallığı Hakkında Kısa Cevaplar

Evden yemek satmak yasal mı?

Evet. Türkiye'de kendi evinizde ürettiğinizi işyeri açmadan satabilirsiniz. Yasal kalmanın yolu şu: raf ömürlü ürünler satmak, doğrudan müşteriye satmak, yıllık hasılat sınırının altında kalmak ve Türk Gıda Kodeksi'nin istediği etiketi kullanmak.

Ev yapımı yemeği belgesiz satmak suç mu?

Düzenli satış yapıyorsanız evet, riskli. Esnaf vergi muafiyeti belgesi ve MEB onaylı hijyen eğitimi belgesi olmadan sürekli satmak sizi kayıtsız bir gıda işletmesi konumuna sokar; 5996 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası ve faaliyetten men gündeme gelir. Oysa belgelerin ikisi de ücretsiz ya da çok ucuz.

Sadece kurabiye değil, sıcak ev yemeği de satabilir miyim?

Bazen. Sıcak yemek standart ev üretimi kapsamına girmiyor; genelde ruhsatlı bir mutfak, işletme kayıt belgesi ve belediye ruhsatı gerekiyor. İyi haber şu: birçok belediye ve kadın kooperatifi ruhsatlı ortak üretim mutfağı işletiyor. Kendi ilçenizde var mı diye sorun.

Instagram veya Facebook'tan evden yemek satabilir miyim?

Evet, müşteriye ulaşmanın yolu olarak. Sosyal medya kanunu değiştirmiyor — satış yine doğrudan olmalı, ürün onaylı listede olmalı, etiket düzgün olmalı ve internet tahsilatı ticari banka hesabınızdan geçmeli.

Ev yapımı ürünümü yurt dışına gönderebilir miyim?

Esnaf muaflığıyla hayır. İhracat ayrı bir mevzuat: işletme kayıt belgesi, sağlık sertifikası ve gideceği ülkenin kuralları devreye giriyor. Yurt içi kargo ise raf ömürlü ürünlerde yaygın ve genelde sorunsuz.

Kendi yaptığım kurabiyeleri mahalledeki kafeye satabilir miyim?

Genelde hayır. Bu dolaylı satış sayılıyor ve esnaf muaflığı doğrudan satışla sınırlı. Bir işletmeye düzenli ürün vermek toptan üretim olur; işletme kayıt belgesi, çoğu zaman da ruhsatlı bir üretim yeri gerekir. Siparişi kabul etmeden önce il müdürlüğüne sorun.

Evden yemek satmak için sigorta gerekiyor mu?

Kanunen genelde zorunlu değil, ama konut poliçeniz ticari talepleri karşılamıyor. Ürün sorumluluk sigortası yılda kabaca 3.000–8.000 ₺ tutuyor ve birçok pazar ile festival tezgah vermeden önce poliçeyi istiyor.

Kiracıysam evden yemek satabilir miyim?

Hukuken çoğu zaman evet — ama kira sözleşmeniz veya site yönetim planı hayır diyebilir. Devletten aldığınız belge kira sözleşmesini geçersiz kılmaz. Başlamadan önce sözleşmeyi okuyun ve ev sahibinize yazılı olarak sorun.

---

Hukuki tablo, etrafındaki korkudan çok daha basit. Ev üretimi mevzuatı mutfağınıza not vermiyor — dört çizgi çiziyor: ürün, alıcı, hasılat sınırı ve etiket. İçinde kalın, Türkiye'nin her yerinde yasalsınız. Bugün yirmi dakikanızı il müdürlüğünüzün resmî sayfasına ayırın, bir de ilçe müdürlüğünü arayın; sonra etiketinizi birebir doğru hazırlayın. Duvarın tamamı bu kadar. Fırınınız zaten yasal — geriye tek soru kalıyor: hafta sonu ne satıyorsunuz?